Terwijl Barcelona zijn binnenstad probeert terug te veroveren op cruiseschepen en Venetië toeristen een toegangsprijs laat betalen om de stad draaglijk te houden, doet Zweden het tegenovergestelde. Het land nodigt reizigers actief uit om te komen, niet naar de drukte, maar naar de leegte. Vijf mensen krijgen een heel eigen eiland toegewezen, twaalf maanden lang, zonder huur te betalen.

Het initiatief heet Your Swedish Island en is opgezet door Visit Sweden in samenwerking met Statens fastighetsverk, het Zweedse Rijksvastgoedbedrijf dat een deel van het staatsbezit beheert, van kastelen tot natuurgebieden. De belofte klinkt als een luchtkasteel: een compleet eiland, gratis, een jaar lang. Het vangnetje zit ‘m niet in kleine lettertjes, maar in wat er precies van je wordt verwacht als je wint.

Wat het initiatief precies inhoudt

Zweden telt volgens de organisatie ongeveer 267.000 eilanden, waarvan er slechts zo’n duizend permanent bewoond zijn. Uit dat overschot koos Visit Sweden er vijf om telkens één internationale reiziger een jaar lang toegang te geven: Marsten, Medbådan, Skötbådan, Storberget en Tjuvholmen. Elk eiland heeft een andere ligging en ander karakter, van de rotsachtige kustlijn bij Marsten in de buurt van Falkenberg tot de dennen- en sparrenbossen van Tjuvholmen in het Vänermeer.

Winnaars worden geen eigenaar. Ze krijgen de titel “eilandbewaarder”, vastgelegd in een diploma en een formeel contract met rechten en plichten. Daarbij hoort een reisvoucher van 20.000 Zweedse kroon, omgerekend zo’n 1.800 euro, voor een retourtje Zweden voor twee personen.

De voorwaarde die het een eilandschap maakt en geen bezit

Wie denkt dat bewaarder zijn hetzelfde is als eigenaar zijn, heeft het mis. Zweden kent het allemansrätten, het recht van vrije toegang tot de natuur. Dat recht verdwijnt niet zodra iemand een eiland “wint”. Wandelaars en bootjes mogen gewoon langskomen, kamperen op het eigen stuk grond is toegestaan voor iedereen, niet alleen voor de bewaarder. De winnaar deelt het eiland dus feitelijk met de rest van Zweden.

Daar komt bij dat bewaarders verantwoordelijk zijn voor het behoud van wat ze krijgen: geen sporen achterlaten, dieren met rust laten, het eiland schoon houden. En ze moeten meewerken aan promotie. Naam, beeltenis en citaten mogen door Visit Sweden gebruikt worden voor pr-doeleinden. Wie liever anoniem van de rust geniet, is bij dit initiatief aan het verkeerde adres.

Opvallend is ook wie is uitgesloten: Zweedse staatsburgers mogen niet meedoen, en miljardairs evenmin. In Zweedse termen betekent dat een vermogen van meer dan 1 miljard kroon, omgerekend ongeveer 90 miljoen euro. Visit Sweden noemt dat zelf een democratisering van luxe: niet bezit, maar tijd en ruimte als het echte statussymbool.

Hoe de sollicitatie verliep

Kandidaten moesten een video van maximaal zestig seconden insturen, verticaal gefilmd, waarin ze uitleggen waarom juist zij een eiland verdienen. Delen op Instagram of TikTok met de hashtag #YourSwedishIsland was niet verplicht, maar vergrootte de kans op selectie. De deadline lag op 17 april 2026, waarna een jury van Visit Sweden en partnerorganisaties de inzendingen beoordeelde op creativiteit en natuurliefde.

De respons was groter dan verwacht: meer dan 2.200 video’s uit ruim honderd landen. In mei 2026 maakte Visit Sweden de vijf winnaars bekend. Onder hen een gezin van vijf uit Madison, Wisconsin, dat via een vroege ochtendmail te horen kreeg dat ze voortaan bewaarder waren van een Zweeds eiland.

Wat dit zegt over de richting die reizen op gaat

Your Swedish Island is geen incident, het past in een bredere beweging. Waar de ene bestemming worstelt met te veel bezoekers, positioneert een andere zich juist als tegenpool: stilte als luxeproduct. Onderzoek van YouGov, aangehaald door de organisatie, laat zien dat een aanzienlijk deel van internationale reizigers actief op zoek is naar minder drukke bestemmingen.

Dat sluit aan bij wat Sustainable Trails al langer signaleert: de aantrekkingskracht van een bestemming zit steeds minder in wat je er kunt kopen of bezoeken, en steeds meer in wat er ontbreekt. Geen wifi, geen buren, geen wachtrij.

Zweden verkoopt hier geen vakantie, maar een verantwoordelijkheid met uitzicht op water. Wie een jaar bewaarder wordt, ruilt comfort in voor toegang, en moet dat vervolgens delen met iedereen die toevallig langsvaart.

Tot slot nog dit

• Kun je als bewaarder andere bezoekers weigeren op je eiland?
  Nee. Het allemansrätten geldt onverkort, ook op de vijf geselecteerde eilanden. Wandelaars en boten mogen passeren en er mag gekampeerd worden, zolang niemand de natuur of de rust van anderen verstoort.
• Wie komt niet in aanmerking voor het programma?
  Zweedse staatsburgers zijn uitgesloten, evenals mensen met een vermogen boven de 1 miljard kroon. Verder moet je minimaal 18 jaar zijn om mee te dingen.
• Wat moet een bewaarder in ruil doen?
  Naast het onderhouden en schoonhouden van het eiland verwacht Visit Sweden medewerking aan promotionele activiteiten, waaronder het gebruik van naam, beeld en citaten voor publiciteit.
• Is de aanmeldperiode nog open?
  Nee. De deadline lag op 17 april 2026 en de vijf winnaars zijn in mei 2026 bekendgemaakt. Een vervolgeditie is door Visit Sweden nog niet aangekondigd.